Menu


POLİKİSTİK OVER SENDROMU (PKOS)


Polikistik Over Sendromu (PKOS) Nedir?



Yumurtalıklarda küçük ve iyi huylu çok sayıda kistin oluşumu şeklinde gelişen Polikistik Over Sendromu (PKOS), adet düzenliği ile birlikte kendini belli eden, buna ek olarak kilo artışı, vücut genelinde tüylenme, sivilce oluşumu gibi pek çok şikayetin oluşumuna neden olan bir kadın hastalığıdır.


Polikistik Over Sendromu’nun (PKOS) Belirtileri Nelerdir?



35-40 yaşın altındaki kadınlarda en sık görülen hastalıklardan olan Polikistik Over Sendromu’nun (PKOS) en önemli belirtisi adet düzensizliğidir. İki adet dönemi arasında geçen gün sayısı 21 günden daha az veya 36 günden fazla olduğu takdirde bu durum düzensiz adet görme’ olarak kabul edilir.


Sağlıklı bir ergenlik döneminin ilk 3 yılında adet düzensizliği normal karşılanabilir ancak adet düzensizliğiyle birlikte aşırı kilo alma, tüylenme gibi şikayetler söz konusuysa 3 yıl geçmesi beklenmeden mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.


Polikistik Over Sendromu belirtilerinin sayı ve şiddeti, her hastada farklı olabilmektedir. Adet düzensizliğiyle birlikte en sık rastlanan belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

• Ergenlik döneminde bir ya da iki adet dönemi sonrası adet görememe

• 2 adet dönemi arası görülen olağandışı kanama

• Vücutta fazla kıllanma

• Cilt dokusunda değişiklik

• Hamile kalmada zorlanma veya kısırlık

• Fazla kilo alma

• Geçmeyen sivilceler

• El üstünde oluşan lekelenmeler

• Aşırı şekilde saç dökülmesi

• Ses kalınlaşması

• Göğüs ölçülerinde meydana gelen değişiklik ve hassasiyet

• Ense, koltuk altı, kasık cildinde hafif kadifemsi görünüm

• Kanda yüksek değerlerde rastlanan androjen hormonları (erkeklik hormonları: testosteron vs.)


Polikistik Over Sendromu (PKOS) Tanısı Nasıl Konulur?


PKOS tanısının konulması için aşağıdaki bulgulardan en az iki tanesinin gözlenmesi gerekmektedir;


Ultrasonda polikistik over (PKO) görüntüsü; ultrasonda büyüklükleri 8-10 mm'yi geçmeyen, yumurtalıkların çevresinde yerleşim gösteren çok sayıda kist olması.

Yumurtlamanın olmaması (anovulasyon); PKOS olan bir kadının adet periyotu düzensiz olabilir ya da kadın hiç adet görmeyebilir.

Kronik hiperandrojenizm; androjen hormonunun fazla üretilmesi.

PKOS tanısını koyduran spesifik bir test yoktur. Ultrasonografide çoğunlukla bir yumurtalığın veya her iki yumurtalığın multikistik görünümde olduğu gözlenir. Yapılan tüm tanı testlerinin sonucunda PKOS tanısı konan bireylerde hastalığın şiddeti hafif, orta veya şiddetli şeklinde seviyelendirilerek hastanın sonraki dönemdeki takibi ve tedavisi, hastalığın şiddeti göz önünde bulundurularak planlanmalıdır. PKOS tanısının konulması için sadece ultrasonda polikistik over (PKO) görüntüsünün olması, sadece yumurtlamanın olmaması ya da sadece hiperandojenizm olması tek başlarına yeterli değildir. Bu bulgulardan en az iki tanesi aynı anda gözlenmelidir.


PKOS tanısı hastanın hikayesi (ilk adet yaşı, adet düzeni, kanama süresi vb), şikayetleri, fizik muayene, ultrason ve kan testleri ile konabilir. Aynı zamanda hastanın tansiyon ve kan şeker seviyesi de kontrol edilmelidir.


Polikistik Over Sendromu’na (PKOS) Ne Yol Açar?



Polikistik Over Sendromu’nun sebebi tam olarak bilinmemekle birlikte ortaya çıkışında genetik ve çevresel faktörlerin etkili olduğu bilinmektedir. Hastalığın oluşumunda ailesel yatkınlık önemli bir rol oynar. Ailesinde polikistik over öyküsü bulunan bireylerin bu hastalığa yakalanma olasılığı, diğer bireylere oranla oldukça fazladır. Buna ek olarak obezite de bu hastalığın oluşumuna zemin hazırlayan faktörler arasında yer alır. Fazla kilo ve buna bağlı olarak oluşacak insülin direnci, hiperinsülinemiye (kanda insülin hormonu düzeyinin yükselmesine) neden olur ve bu da vücutta androjen hormonu sentezini artırır. Sonuç olarak cinsiyet hormonlarının vücuttaki dengesi bozularak yumurtlama bozuklukları ve anovülasyon olarak adlandırılan yumurtlayamama problemi ortaya çıkar. Yumurtlama düzeninin bozulması ile yumurtalıklarda kist oluşumu gözlenir ve bu durum ilerleyerek polikistik over sendromu tablosunun ortaya çıkmasına yol açar.


Polikistik Over Sendromu’nun (PKOS) Ortaya Çıkış Mekanizması Nasıldır?



Polikistik Over Sendromu (PKOS) beyinde hipofiz bezinden salgılanan LH ve FSH hormonlarının anormal olarak fazla üretilmesinden kaynaklanır. LH'daki artış yumurtalıklarda (overde) erkeklik hormonu yapımını arttırır. Salgılanan bu erkeklik hormonları yağ dokusunda östrojene dönüşür ve bu östrojen LH üretimini arttırır ve bu da kısır bir döngüye yol açar. Bu döngü fazla kiloların verilmesi veya yumurtalıkların baskılanması gibi yollarla kırılabilir. Kilo fazlalığına bağlı olarak da vücudumuzda şeker metabolizmasını düzenleyen hormon olan insülüne karşı bir direnç ortaya çıkabilmekte ve hormonal denge bozularak yine bu kısır döngüye yol açabilmektedir.


Polikistik Over Sendromu (PKOS) Tedavi Yöntemleri Nelerdir?


Polikistik overde tedavi, endokrin uzmanı ve kadın hastalıkları ve doğum doktoru tarafından kişiye özgü şekilde planlanır. Tedavi sürecinde hastalıkla mücadelenin yanı sıra hastalığın yol açtığı ikincil problemlerin ortadan kaldırılmasına yönelik farklı tedavi yöntemlerinden de yararlanılır. Öncelikle kan dolaşımında normalin üzerinde seyreden erkeklik (androjen) hormonlarının seviyesinin düşürülmesine yönelik antiandrojen ilaç tedavilerinden yararlanılabilir. Diyetisyen tarafından hazırlanacak olan kişiye özgü polikistik over sendromu diyeti ile kişinin ideal kilosuna inmesi sağlanarak insülin direncinin azaltılması hastalığın seyrini iyileştirmede en önemli tedavi ilkelerinden bir tanesidir. Halihazırda hastada insülin direnci var ise oral antidiyabetik ajanlar kullanılarak kandaki şeker ve insülin hormonu düzeylerinin normale indirgenmesi hastada hormon seviyelerinin düzeltilebilmesi adına oldukça önemlidir.

Adet düzeninin sağlanmasına ve hastalığın yol açtığı tüylenme (hirşutizm) ve akne gibi sorunların önlenebilmesi için çoğu zaman doğum kontrol haplarından (kontraseptif haplar) faydalanılır. Bu tedavi yöntemi aynı zamanda rahim iç tabakası olan endometriumun aşırı kalınlaşması ve buna bağlı olarak oluşabilecek farklı hastalıkların önlenmesine de katkı sağlar. 

Hastada uygulanacak olan tedavi; tamamen hastada gelişen komplikasyonlara, hastalığın evresine, yol açtığı ikincil sorunlara ve hastanın genel yapısına uygun olacak şekilde hekim tarafından kişiye özel olarak planlanmalıdır.

Birçok hastalıkta olduğu gibi Polikistik Over Sendromu’nda da hastalığın erken dönemde teşhis edilmesi, tedavi planının hastalığın evresine uygun olarak yapılması ve hastalığın ilerleyişinin durdurulmasına yönelik önlemler alınması kişide hastalığın yol açacağı sorunların önüne geçilmesi adına oldukça önemlidir.


Sık Sorulan Sorular


Polikistik Over Sendromu (PKOS) Hangi Hastalıkları Tetikleyebilir?

PKOS tedavi edilmediği takdirde karaciğer yağlanması, diyabet, kalp hastalıkları, hipertansiyon, kısırlık ve rahim kanseri riski artar. Uyku apnesi, depresyon ve anksiyete bozuklukları gibi sorunlara yol açabilir. Bu yüzden üreme çağındaki her 10 kadından birinde görülebilen Polikistik Over Sendromu, ihmal edilmemelidir. 


Polikistik Over Sendromu (PKOS) Olan Hastalar Hamile Kalabilir Mi?

Polikistik Over Sendromu olan hastalarda yumurtlama gerçekleşmediği veya çok nadir olduğu için adet düzensizliği ve hamile kalmakta güçlük çekme yakınmaları ortaya çıkar. PKOS, hamile kalmakta zorlanmanın en sık nedenidir; ancak PKOS’un kalıcı bir kısırlık nedeni olduğunu söylenemez. Polikistik Over Sendromu olan hastaların bir kısmında gebe kalmakta hiçbir sıkıntı çekmeyen hastalar olabilir. Bu durumdaki hastalığın düzelmesine katkıda olacağı düşünüldüğünden gebelik planının geciktirilmemesi önerilir. Gebelikte başarılı sonuçlar elde etmek için gerektiğinde insülin direncini kıran ilaçlar, yumurta geliştirici ve yumurtlamayı uyaran ilaç tedavileri uygulanır. Fazla kilolardan kurtulmak da gebelikte başarılı sonuçlar elde etmek için önemlidir.


Polikistik Over Sendromu’na (PKOS) Hangi Yiyecekler İyi Gelir?

Yumurta, ceviz, tereyağı ve deniz ürünleri gibi Omega-3 yağ asitlerinin fazlaca olduğu besinleri tüketmek ya da hekim tavsiyesi ile bunları içeren besin destekleri almak düzensiz hormon üretiminin normale dönmesine yardımcı olabilmektedir.


Polikistik Over Sendromu (PKOS) Tedavisi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Polikistik over sendromu olan kadınlara gebelik sonrası da jinekolojik takipleri kesinlikle bırakmamaları ve yıllık muayenelere devam etmeleri önemlidir. Bu hastalarda ileri yaşlarda şeker hastalığı başta olmak üzere bazı hastalıkların görülmesi söz konusu olabilmektedir. Bunu önlemek için aşırı kilo alımı engellenmeli, düzenli egzersiz önerilmeli ve gerekirse ilaçlarla düzenli adet görmeleri sağlanmalıdır.


Polikistik Over Sendromu (PKOS)  Olan Hastalar Gebelikten Sonra Nelere Dikkat Etmeliler?

Gebelik sonrası da Polikistik Over Sendromu olan kadınların jinekolojik takipleri bırakmamaları ve yıllık muayenelerine devam etmeleri gerekmektedir.


Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve Şeker Hastalığı Arasındaki İlişki Nedir?

Aşırı kilo insülin direncine sebep olur. İnsülin direnci arttıkça, şeker kontrolünü sağlamak için insülin de artmış olur. Bu durum insülinin vücutta gereğinden fazla salgılanmasına yol açar. İnsülin direnci, tip 2 diyabet, lipid yüksekliği yüksek tansiyon ve Polikistik Over Sendromuna eşlik eder. Sonuç olarak PKOS’lu hastalarda tip 2 diyabet (şeker hastalığı) gelişme riski yüksektir. Öte yandan obez olmayan PKOS’lu hastalarda da insülin direnci yüksek bulunmaktadır.


Polikistik Over Sendromu (PKOS) Olan Hastalar Sigara İçebilir Mi?

Polikistik Over Sendromlu bazı kadınlar stres nedeniyle ve kilo artışını önlemek amacıyla sigara içebilmektedir. Hastalara sigarayı bırakmaları özellikle telkin edilmelidir.

PKOS’lu olup hamile kalmak için tedavi denenecek hastalar sigara kullanmaya devam ettikleri takdirde hastalarda artmış yağ kütlesi nedeni ile gebelikle beklenen yüksek tansiyon, eklampsi yani gebelik zehirlenmesi, gebelik diyabet ve idrar yolu enfeksiyonu gibi riskler gözle görülür şekilde artmaktadır.


Yazar:

Milda Health

Bilun Özkök

"Duyguların Derinliklerine Yolculuk: Tiffany Wat Smith'in 'Duygular Sözlüğü' Kitabı Üzerine Bir Bakış"

Bu yazı, Tiffany Wat Smith'in "Duygular Sözlüğü" kitabından ilham alarak duyguların hayatımızdaki etkilerini vurguluyor. Temporal loblardaki "Amigdala"nın rolüne odaklanarak, seçilen 154 duygu üzerinden duyguların yaşamımızı nasıl şekillendirdiğini açıklıyor.

Devamını Oku
Milda Health

Kadında Cinsel isteksizlik Nedir, Nedenleri, Tedavisi

Cinsel isteksizlik, kişinin cinsel aktivitelere karşı düşük veya azalmış bir istek veya ilgi göstermesi durumudur. Bireyin cinsel yaşamını ve ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Bu yazımızda sebeplerini ve tedavisini ele alacağız. Keyifli okumalar

Devamını Oku
Milda Health

Online Diyetisyenlik Hizmeti Nedir? 6 Adımda Online Diyete Başlayın

Sağlıklı beslenme, bireylerin genel sağlık ve yaşam kalitesini iyileştirmek adına önemli bir odak noktası haline gelmiştir. Bu dönüşümde teknolojinin sağladığı avantajlarla birlikte, online diyet ve online diyetisyenlik hizmetleri, kişilere coğrafi sınırlamalardan bağımsız olarak beslenme konusunda uzman rehberlik ve destek sunmaktadır.

Devamını Oku
Pamir Atıcı

Kaygı-Anksiyete: Dost mu? Düşman mı?

#anksiyete#kaygı#kaygıbozukluğunedir?#kaygıbozukluğutedavisi?#kaygıbozukluğubelirtileri?

Devamını Oku